W dniach 14-30 czerwca odbywają się w Łodzi "Spotkania z Kulturą Żydowską", organizowane w ramach 65. Rocznicy Likwidacji Litzmannstadt Ghetto. Program tych spotkań jest nader bogaty – to m.in. projekcje filmów izraelskich (dokumentalnych i fabularnych), spektakle teatralne, koncerty, wystawy i zajęcia warsztatowe. Podczas tych dwóch tygodni mamy okazję poznać dokonania najwybitniejszych współczesnych twórców izraelskich, (i czerpiących motywy z tej kultury), znanych i docenianych w świecie. Będą to m.in. Nigel Kennedy, Samokhin Band Klezmer Orkieste&Marek Ravski, zespół Nayekhovichi z Petersburga, izraelska skrzypaczka Miri Ben-Ari. Obejrzymy też festiwal Etgara Kereta, zobaczymy niezwykły spektakl Bat Yam–Tykocin i wiele innych niezwykłych wydarzeń.

Koncerty, koncerty...
  Spośród kilku koncertów, które odbędą się w ramach „Spotkań z kulturą żydowską”, wymienić należy przede wszystkim występ Nigela Kennedy’ego z zespołem Kroke. Nigel Kennedy to słynny uczeń Yehudi Menuhina. Od początku swej kariery zaskakuje wyglądem i zachowaniem. Nie nosi smokingów, a jego fryzura sprawia, że bardziej przypomina punka niż muzyka klasycznego. Gra na znakomitych skrzypcach Stradivarius. Kroke natomiast to jeden z najlepszych zespołów muzyki żydowskiej w Europie, utworzony przez absolwentów Akademii Muzycznej w Krakowie. Wykorzystują elementy ludowej tradycji muzycznej wielu narodów, np. bałkańskich Cyganów, korzystają z doświadczeń muzyki klasycznej i jazzu.



   Wydarzeniem, które, mamy nadzieję, zdobędzie uznanie łódzkich odbiorców, będzie pierwszy w Polsce koncert izraelskiej skrzypaczki Miri Ben-Ari: „The Hip Hop Violinist”. Miri Ben-Ari jest laureatką nagrody Grammy, stworzyła własny styl muzyczny, łączący muzykę klasyczną z elementami jazzu i R&B. W roku 2007 uzyskała tytuł najlepszego izraelskiego artysty. Gwiazda światowego formatu solidne fundamenty zdobyła jako uczennica Yehudi Menuhina i Isaaca Sterna. Miri Ben-Ari jest założycielką organizacji Gedenk, działającej na rzecz uświadamiania młodym ludziom, czym był holokaust.

   Obok klasycznej klezmerskiej muzyki w wykonaniu grupy Lubliner Klezmorim wystąpią zespoły takie jak Samokhin Band Klezmer Orkieste & Marek Ravski. Ich muzyka to brawurową fuzja dixielandowego jazzu, rock'n'rolla, nostalgiczno-romantycznej, słowiańskiej nuty oraz najbardziej nowoczesnego podejścia do kwestii brzmienia i produkcji nagrań - otrzymamy Samokhin Band, wspólne dziecko Polaka, Żyda, Rosjanina, Niemca i Ormianina, wierzących w Muzykę. W czerwcu wystąpią także w Łodzi muzycy zespołu Nayekhovichi z Petersburga, grający tradycyjne żydowskie melodie w nowym rockowo-reggae’owo-jazzowym brzmieniu. W swoim programie mają utwory instrumentalne, ocierające się o prowokację muzyczną i tęskne pieśni w jidysz.

Spektakle nie do przegapienia!
  Miłośnicy teatru powinni być usatysfakcjonowani. Teatr Nowy zaplanował festiwal Etgara Kereta. Keret należy do najpopularniejszych izraelskich pisarzy i reżyserów młodego pokolenia, uznawany jest za mistrza krótkiej formy. W czasie tego festiwalu odbędzie się spotkanie z Keretem, projekcje filmów zrealizowanych i współtworzonych przez niego oraz inspirowanych jego twórczością. Zaprezentowany też zostanie zapis spektakli zrealizowanych w Izraelu według jego tekstów i krótkie przedstawienia teatralne w wykonaniu łódzkich aktorów. Inauguracją festiwalu Kereta będzie spektakl Korporacji Teatralnej, która przedstawi „Astmę” Kereta w reżyserii Andrzeja Pakuły. Polski Teatr Tańca zaprezentuje dwa spektakle izraelskich choreografów „Wo-man w pomidorach” oraz „Short Cuts”.



   Spektakl Yossi Berga „Wo-man w pomidorach” jest nieco nostalgiczną, ale niepozbawioną żartobliwych akcentów opowieścią o kobietach i mężczyznach, blondynkach i macho, o stereotypach, którym ulegamy, wpadając we własne pułapki. Formę przedstawienia budują charakterystyczne dla teatru tańca elementy, które łączą w jedną całość taniec, śpiew i działania aktorskie, elementy kultury wysokiej i cytaty z życia codziennego.



   „Short Cuts” z kolei to realizacja węgierskiego choreografa Istvana Putto, związanego z najlepszymi zespołami tańca współczesnego na świecie, m.in. Kibbutz Contemporary Dance Company, Baatsheva Dance Company i Tanz – Forum Köln. Chodząc po ulicy, wyobraź sobie relacje ludzi wokół, kto kogo lubi, a kto kogo nie. Każdy z kimś ma jakieś sprawy do załatwienia, każdy chce coś ukryć lub czymś się podzielić - mówi Putto. Nieprzewidywalne krótkie cięcia (short cuts) sprowadzają narrację do języka ciała, do zarysowania zaledwie relacji międzyludzkich, bez silenia się na opowiedzenie całych historii. Całość spaja specyficzna muzyka Steve'a Roacha, Roberta Richa i Arvo Parta.



   Teatr Powszechny przedstawi wyjątkowy projekt teatralny „Bat Yam-Tykocin”. Stanowi on koprodukcję wrocławskiego Teatru Współczesnego, Teatru Habima z Tel Awiwu oraz Instytutu Adama Mickiewicza. Spektakl (w reżyserii Michała Zadary i izraelskiej reżyserki Yael Ronen) jest próbą spojrzenia na relacje pomiędzy narodami polskim i izraelskim oczami młodego pokolenia artystów.

   Wśród przedstawień teatralnych warto wymienić także spektakl „Pomocnik”, przygotowany przez Akademicki Ośrodek Inicjatyw Artystycznych. To kameralne przedstawienie według głośnej powieści Bernarda Malamuda o potrzebie kontaktu, miłości i przezwyciężaniu izolacji, a jednocześnie... praktyczna szkoła przedsiębiorczości.

   Oryginalnym pomysłem jest dramat sceniczny „Bleter”, przygotowany przez Teatr Fabryczny. Spektakl wystawiony będzie w języku jidysz na podstawie utworów powstałych w latach 20. XX wieku. Autorzy spektaklu postanowili zrezygnować z tłumaczenia na język polski, by w ten sposób zwrócić uwagę widzów, że w jidysz przed wojną mówiło 30 proc. mieszkańców Łodzi. Równolegle z przedstawieniem wyświetlany będzie film, stanowiący fabularyzowaną wariację na temat inscenizacji.

A może na wystawę...
  Można się spodziewać, że ta wystawa cieszyć się będzie ogromnym powodzeniem. Mowa o prezentacji „Tajemniczy świat chasydów”, którą od 15 czerwca oglądać będzie można w Muzeum Historii Miasta Łodzi. Obraz chasyda, podobnie jak obraz łódzkiego fabrykanta, stał się jednym z elementów kulturowego dziedzictwa naszego miasta. Celem wystawy jest przywrócenie pamiêci o tym, co już na stałe zniknęło z przestrzeni polskich miast i miasteczek. Przywołuje ona czas chasydów, kiedy brodaci mężczyźni z pejsami, ubrani w długie chałaty, w czarne kapelusze lub futrzane sztrajmle, przechadzali się po uliczkach sztetla, a ich głośne modły i mistyczne śpiewy słychać było w najbliższym sąsiedztwie. Jest to wystawa pamięci i życia. O ile ta prezentacja przypomina nieistniejący już świat, to „Twarze Tel Awiwu. Fotograficzny dziennik podróży” Pawła Herzoga i Pawła Spodenkiewicza odwołuje się zarówno do historii, jak i do teraźniejszości Izraela - poprzez 20 literackich i fotograficznych portretów mieszkańców tego kraju, dodajmy, mieszkańców o niecodziennej biografii.



   Zupełnie inną wystawę przygotowała Galeria Wschodnia. To „Historia jednej kamienicy”. Jej autorzy sięgnęli po dokumenty archiwalne, które składają się na historię domu, w którym od 1984 r. funkcjonuje jedno z pierwszych, niezależnych miejsc sztuki w naszym mieście. Historia kamienicy przy Wschodniej 29 będzie pokazana poprzez pokaz multimedialny dokumentów oraz indywidualną wystawę Vardy Getzow, stanowiącą obraz pamięci byłych mieszkańców tego domu.

...albo do kina
   A konkretnie do „Kinematografu”. Tu od 14 do 30 czerwca o godz. 17 będzie można obejrzeć współczesne filmy dokumentalne i fabularne, zrealizowane w Izraelu, których bohaterami są Żydzi lub których akcja rozgrywa się w Izraelu. W programie m.in. „Przyjeżdża orkiestra”, „Odessa, Odessa”, „Meduzy” oraz replika Międzynarodowego Festiwalu „Żydowskie motywy” (filmy dokumentalne opowiadające o historii, a także dotyczące współczesnych konfliktów i problemów). Pokazom towarzyszyć będą spotkania i panele dyskusyjne oraz wystawa fotosów.

Dla dużych i małych
  W czasie dwóch czerwcowych tygodni odbędą się też liczne i urozmaicone zajęcia warsztatowe. Będą to m.in. warsztaty języka hebrajskiego, warsztaty poświęcone świętom roku żydowskiego, wycinankom, kuchni żydowskiej, tańcom izraelskim, a także warsztaty plastyczne dla dzieci. Nie zabraknie też opowieści o Izraelu i judaizmie, zaplanowano zajęcia poświęcone zagadnieniom tolerancji oraz warsztaty dokumentalne dotyczące marca ‘68. Tematyka tych zajęć i warsztatów jest nader urozmaicona. Mamy nadzieję, że każdy znajdzie dla siebie coś interesującego.